مصطفى النوراني الاردبيلي
51
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
گلوكورونيك اسيد مىباشد . در ميوه شاه بلوط چند ساپونين وجود دارد . گلهاى آن داراى رونين ايزوكوئرسيترين ، ماده كمپفرول 3 ، گلوكوزيد ، يك كمپفرول 3 ، آرابينوزيد و يك كمپفرول 3 ، رامنوگلوكوزيد مىباشد . برگهاى آن داراى كوئرسيترين مىباشد . شاهپسند مشخصات : گياهى است زيبا كه سردسته تيره شاه پسندها است . شاهپسند به حال خودرو در كنار جادهها و دشتها و مزارع غالبا در نقاط اروپا و آسيا ( از جمله ايران ) مىرويد . گلهايش به رنگهاى سفيد و قرمز و بنفش و زرد و آبى و غيره ديده شده است . بربينا ، رجل الحمام ، رعى الحمام ، شاهپسند معمولى . شاهپسند طبّى : گونهاى ‹ VERBENA OFFICINALIS › است كه بيشتر در مصارف دارويى به كار مىرود و داراى گلهاى سفيد است و خودرو مىباشد . « 1 » آن را رعى الحمام ، به يونانى فارسطاريون و به مصرى ساق الحمام و به فارسى گاو مشنگ و نيز ديو مشنگ نامند و نزد بعضى آس عباسى است و گويند به هندى آن را ارهر نامند و اين ضعيف است و آن گياهى است كه نزديك آبها و جاهاى نمناك يافت مىشود و در ايام باران زياد مىگردد . كبوتر اين گياه را زياد دوست دارد . حكيم مؤمن آن را نار قيصر نوشته است ، مزاجش گرم و خشك در دوم و گويند در اول است . و به قول شيخ گرم در اول و تر در دوم است . و لطيف كننده و خشك كننده با حرارت لطيف و محلّل مواد سرد با سرعت و با سردى و نيروى قبض مىباشد ، خوراك آن نافع لقوه و مدرّ حيض و ضماد برگ آن جهت التيام زخم تازه و با عسل جهت التيام زخم كهنه و ضمادش با سركه نافع خنازير تازه و شستن مو با پخته آن سياه كننده مو و نشستن در آب پخته آن مانع سيلان رطوبات رحم است .
--> ( 1 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 2005 .